từ ghép
Định nghĩa
- Danh từ:
- Từ được tạo thành bằng cách ghép hai hoặc nhiều tiếng có nghĩa lại với nhau: "từ ghép" là một loại từ phức, trong đó các thành tố (tiếng) đều có nghĩa riêng và kết hợp để tạo nên nghĩa chung của từ. Đây là khái niệm cơ bản trong ngôn ngữ học, đối lập với "từ láy" (từ được tạo bằng cách lặp lại âm thanh).
- Ví dụ: "sách vở" (sách + vở), "xe đạp" (xe + đạp), "học sinh" (học + sinh) đều là từ ghép.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Trong tiếng Việt, từ ghép chiếm một tỉ lệ lớn trong vốn từ vựng. (Từ ghép là một hiện tượng phổ biến trong ngôn ngữ.)
- Cô giáo giải thích cách phân biệt từ ghép và từ láy cho học sinh. (Cô giáo hướng dẫn học sinh nhận biết hai loại từ này.)
- "Nhà cửa" là một từ ghép đẳng lập, vì hai tiếng có nghĩa ngang nhau. (Ví dụ cụ thể về một loại từ ghép.)
Các cách sử dụng nâng cao
"từ ghép chính phụ": loại từ ghép có một tiếng chính (mang nghĩa chính) và một tiếng phụ (bổ sung nghĩa). Ví dụ: "xe hơi" (xe là chính, hơi là phụ), "máy bay" (máy là chính, bay là phụ).
- "Máy tính" là từ ghép chính phụ, vì "máy" là tiếng chính chỉ thiết bị, "tính" là tiếng phụ chỉ chức năng. (Giải thích cấu trúc của từ.)
"từ ghép đẳng lập": loại từ ghép có các tiếng ngang hàng về nghĩa, cùng bổ sung cho nhau. Ví dụ: "bàn ghế", "sông núi", "cha mẹ".
- "Anh em" là từ ghép đẳng lập, vì cả hai tiếng đều chỉ người thân trong gia đình. (Phân tích cấu tạo.)
Biến thể và từ gần giống
Từ phức (danh từ): từ được tạo thành từ hai tiếng trở lên, bao gồm cả từ ghép và từ láy.
- Từ phức là khái niệm rộng hơn từ ghép. (Giải thích mối quan hệ giữa hai khái niệm.)
Từ láy (danh từ): từ được tạo bằng cách lặp lại âm thanh (phụ âm đầu, vần hoặc toàn bộ tiếng), thường không có nghĩa rõ ràng ở từng tiếng. Ví dụ: "lung linh", "xanh xao".
- Phân biệt từ ghép và từ láy là kỹ năng quan trọng trong học ngữ pháp. (So sánh hai loại từ.)
Từ đồng nghĩa
- Từ phức hợp: (ít dùng) chỉ từ được tạo từ nhiều thành tố, tương tự từ ghép.
- Hợp từ: (thuật ngữ cũ) từ được ghép lại từ các yếu tố có nghĩa.
Thành ngữ liên quan
- Ghép từng chữ một: hành động kết hợp các tiếng để tạo thành từ mới, thường dùng trong ngữ cảnh học từ vựng.
- Khi học tiếng Việt, em cần ghép từng chữ một để tạo từ ghép. (Hướng dẫn cách tạo từ.)